ĐỘT QUỴ VÀ TRỤY TIM

 

CHOLESTEROL VÀ SỰ KHÁC BIỆT GIỮA ĐỘT QUỴ CÙNG TRỤY TIM

                     

Danh hài Chí Tài qua đời 

TP HCMNghệ sĩ hài Chí Tài qua đời vì đột quỵ ở tuổi 62, chiều 9/12/2020

Anh Khánh Hoàng, quản lý cũ, cho biết Chí Tài đột quỵ ở cầu thang bộ chung cư anh sống ở Phú Nhuận. Nghệ sĩ mau chóng được đưa đến bệnh viện cùng quận nhưng không qua khỏi. Do Chí Tài sống một mình, Hoài Linh cùng nhiều nghệ sĩ bàn tính hậu sự cho đồng nghiệp thân thiết...Diễn viên Gin Tuấn Kiệt nói sáng nay, 9/12, anh gặp Chí Tài trong một buổi cúng khai máy dự án phim mới cả hai cùng đóng. Anh cho biết: "Chú Chí Tài trông rất khỏe mạnh và tươi tắn, hai chú cháu còn chọc ghẹo các diễn viên trong đoàn, không có bất cứ dấu hiệu bất ổn nào. Mọi người vừa ra về được một lúc thì nhận tin dữ, tôi và cả đoàn đều sốc, thấy cuộc đời quá vô thường. Tôi không bao giờ nghĩ mình gặp chú lần đầu cũng là lần cuối".(VNexpress )

Sau khi Chí Tài qua đời chiều 9-12, 2020 gia đình đưa thi hài ông đến Trung tâm Pháp y TP.HCM tại đường Trần Phú, TP.HCM.

Theo nguồn tin của Tuổi Trẻ Online, gia đình Chí Tài muốn đông lạnh thi hài ông để đưa đi an táng tại Mỹ trong vòng một - hai ngày tới. Việc này do bà Phương Loan - vợ Chí Tài và chị gái bà Loan đang sống tại Việt Nam quyết định. Thông tin được một số người họ hàng Chí Tài xác nhận, chị gái bà Loan từ chối phát biểu thêm.

Mọi chuyện vẫn là dự kiến vì còn chờ thủ tục đưa thi hài đi máy bay về Mỹ trong thời COVID-19. Nghệ sĩ Hoài Linh - người đồng nghiệp và bạn thân của Chí Tài, cũng là người ở bên ông những phút cuối cùng - được gia đình ủy quyền lo việc này. Hoài Linh đến nhà đại thể từ sớm và không xuất hiện trước truyền thông.

Tối 9-11, 2020 các nghệ sĩ Trấn Thành, Họa Mi, Thái Châu, Thanh Hằng, Hari Won, Hiếu Hiền, Giao Linh, Quang Trung, Lê Giang... đến nhìn mặt Chí Tài lần cuối tại Trung tâm Pháp y TP.HCM. Sau đây là một số hình ảnh (Tuổi Trẻ )....

***

    Chào bạn đọc,

Chứng đột quỵ (stroke) là nguyên nhân hàng đầu chiếm con số cao nhất về nạn nhân tử vong trong tai nạn tuần hoàn máu, không những ở VN mà cả Hoa Kỳ ...xem chừng thông tin thì nhiều nhưng  tai biến này vẫn không suy giảm.

Có thể do cách  sống hôm nay làm chúng ta khó kiêng khem trong cách ẩm thực hàng ngày. Cũng có thể đời sống càng cao, ẩm thực càng phong phú làm chúng ta khó tránh được những hội chứng từ món ăn mang lại?

Nghe tin quê nhà có nhiều người bạn 'ra đi' do đột quỵ, một tai biến từng cướp đi mạng sống nhanh nhất do chỉ vài phút nếu không ứng cứu kịp là nạn nhân tử vong. 

Tai nạn đột quỵ còn gọi là Tai Biến Não cũng có thể tử vong cao không kém tại Mỹ.  Tại Hoa Kỳ hàng năm có tới 800 ngàn nạn nhân Stroke gây cho 140 ngàn người tử vong do tai biến này. Ở VN chưa có số thống kê chính liệu nhưng nhìn chung nạn nhân Stroke  có thể còn sống sót  nhưng lại mang hậu chứng khác của Stroke khi tế bào não bộ bị chết một phần. Cũng có khi Stroke nặng ngoài tử vong nạn nhân có thể bị tình trạng sống hôn mê (coma) may mắn thì vài tuần nhưng rủi ro có thể coma lâu dài với đời sống "thực vật'

Tuy vậy xem chừng chúng ta thấy Trụy Tim  (Heart attack) nguy hiểm hơn nhiều do không nhanh cứu là tử vong ngay tại chỗ

Nguyên nhân chính yếu cho đột quỵ và trụy tim (đau tim): NGHẼN ĐỘNG MẠCH mà tác nhân là CHOLESTEROLtrong máu làm thành động mạch (nhỏ hay lớn) dày ra và khi máu bất ngờ tạo thành  một cục vón (blood clot) nào đó làm nghẹt động mạch dẫn máu cho tim hay cho não gây ra

youtube dưới đây giải thích ngắn gọn về lưu thông máu từ tim ra sao cùng tai nạn của tim và do  mạch máu nghẽn: 

youtube  3D Tai Biến Tim- Trụy Tim -Heart Attack

trái tim có trách nhiệm đưa máu có chứa oxy đi nuôi thân thể , trong đó mô tim hay cơ tim cũng cần máu và oxygen mới giúp trái tim co bóp được. Tai biến tim - trụy tim (heart attack) thuờng do biến cố của động mạch vành tim (coronary attery) , đưa máu nuôi cơ tim hoạt động co bóp . Cục vón cholesterol dần dà to ra bít một mạch vành tim như trong hình làm cho nó bị liệt có nghĩ không đưa đủ máu có chứa oxy cho cơ tim làm việc. Nếu không đi chữa trị kịp thời vùng cơ do động mạch này cung cấp sẽ chết đi tạo thành một vùng chai sẹo tức là hư hại  - trái tim không còn làm việc mạnh để đưa máu đi nuôi cơ thể , đưa đến trường hợp trầm trọng trụy tim hay tim loạn nhịp.  Phải đi chữa trị ngay nếu có dấu hiệu.

Nếu máu vành tim bị nghẽn thì bạn bị tai biến tim làm tim không còn hoạt động đúng cách được nữa

    Cơn tai biến tim là nguyên nhân số 1 dẫn đến nhiều cái chết cho người lớn tại Hoa kỳ. Có đến 20 và 30 % người trụy tim bị chết . 

==========================================================  

ĐỘT QUỴ (stroke)

   Nếu máu bị nghẽn tại mạch máu não thì bạn bị đột quỵ hay còn gọi là tai biến não  (stroke). Tai biến não cũng đưa đến tử vong hay bại liệt, khó khăn khi nói và nuốt, cũng như không hiểu lời nói và mất trí nhớ vì một mẩu từ khối cholesterol đông kết tách rời ra đi theo mạch máu từ tim về não bộ làm nghẽn lối máu cung cấp cho não bộ. Tế bào não bộ những vùng không có máu tới nuôi sẽ chết , khả năng vận động liên quan vùng não này như đã nói trên gồm nói, cử động cùng ghi nhớ. Tình trạng nặng nhẹ tùy theo vùng ảnh huởng của nằm ở đâu và bao nhiêu số lượng não bị hư liệt .


cục máu đông (blood clot ) làm nghẽn mạch máu vì thành trong động mạch co hẹp do CHOLESTEROL đóng thành trong dày ra theo thời gian.

hình dưới cho thấy phần trong động mạch hẹp lại do cholesterol tích lũy lâu ngày, cho đến khi có cục máu vón (blood clot) thành hình nó sẽ làm nghẽn máu về Não bộ khiến cho nạn nhân bị đột quỵ 

 

KHÔNG PHẢI CHOLESTEROL HOÀN TOÀN  LÀ CÓ HẠI 

có 2 loại : 

- cholesterol xấu LDL

- cholesterol tốt HDL

LDL & HDL   có nghĩa gì?

LDL (low-density lipoprotein) cholesterol xấu/--  phải DƯỚI 100mg/dL [miligam/deci-lit]
- LDL cholesterol xấu vì đặc tính của loại cholesterol này ưa kết dính bám vào thành động mạch sinh ra nghẽn mạch máu

Tại sao cholesterol xấu lại cao?

Tại thức ăn gồm:

xấu: mỡ động vật là mỡ bảo hòa - saturated fat(thịt heo , sữa bò, bơ lỏng ,phô mát, kem, dừa )
 [bão hòa là dạng mỡ theo công thức hóa học được tạo từ các nguyên tố Carbon bão hòa với các nguyên tố hydrogen. Mỡ bão hòa thuờng có dạng rắn ở nhiệt độ bình thuờng ( room temperature khoảng 18 độ C)  
vi dụ: chúng ta thấy ở nhiệt độ bình thuờng , tảng mỡ heo có dạng rắn - khối,  không phải là chất lỏng như vậy tảng mỡ heo là mỡ bão hòa saturated fat

trái lại các loại dầu thực vật dầu đậu nành , dầu olive, nut , dầu cá  là chất béo không  bão hòa (unsaturated oil ) nên tốt hơn 

nên chọn thức ăn tốt:   có chất xơ (rau đậu ngũ cốc nguyên , thuốc về xơ mutamucil, benefiber)

do quá cân lượng :

-ít tập thể dục
-di truyền(gia đình)

HDL (high density lipoprotein )  cholesterol tốt mục tiêu phải TRÊN 40 mg/dL [miligam /deci-lit]
 một mẩu HDL chlesterol là một dạng hạt li ti bao gồm một chuỗi lipoprotein bao quan một nhân mẹ cholesterol làm trung tâm. HDL đậm đặc hơn so với các hạt cholesterol khác 

Trong lúc LDL cholesterol xấu ưa kết dính bám vào thành động mạch, thì HDL cholesterol lại có ích cho chúng ta vì HDL có khả năng hấp thụ và dời các hạt LDL xấu đó đi 

Cái gì làm cholesterol tốt bị giảm mất?

-Do tiểu đường hay cao máu vì đường
    Nhất là vì ăn nhiều đường, cơm trắng, bún, khoai hay đồ ngọt.
-Do quá mập , thiếu thể dục , cũng như di truyền.

TRIGLYCERIDES (chất béo trung tính) -nên DƯỚI 150 mg/dL

Triglycerides là gì?
Triglycerides là dạng chất béo trung tính (lipid) có trong máu chúng ta. Khi chúng ta ăn cơ thể chúng ta dự trữ phần năng lượng dư thừa dưới dạng này nằm trong các tế bào mỡ. Sau đó các hóc môn sẽ có nhiệm vụ biến đổi triglyceride thành năng luọng giữa các bữa ăn. Nếu chúng ta cứ dư thừa năng lượng mãi thì chúng ta sẽ cao triglyceride

cái gì làm triglycerides bị cao?
Tiểu đường hay cao máu vì đường
nhất là vì ăn nhiều đường, cơm trắng, bún phở, khoai hay đồ ngot.

1. Ăn uống tốt:
2. tập thể dục
30 đến 60 phút thể dục hàng ngày giúp giảm cholesterol
3. Giảm cân , dù 5 pounds cũng hạ được cholesterol
4. uống thuốc
5.Ngưng hút thuốc lá

                copy thử máu của người viết tháng 7/2019

TỐT do các yếu tố sau:
HDL tốt 51  trên 40mg/dL ok
LDL xấu chỉ có 64  dưới 100 mg/dL ok
TRIGLYCERIDES XẤU 62 dưới 150mg/dL ok

Tôi cần ăn gì để tránh rắc rối về cholesterol?

Bạn cần thời gian để thay đồi món ăn. Hãy thay đổi mỗi lúc mỗi thức ăn. Món nào dễ thay đổi thì hãy làm trước.
Hãy biết thửơng thức món ăn của mình:
Nhai chậm, nên ăn tại bàn (tránh ăn khi lái xe hay xem TV) nên ăn chung với gia đình hay ai khác nếu có thể.
nên ăn thức ăn tốt cho sức khỏe:
-rau, đậu, chất xơ đều hạ cholesterol
-chọn ngũ cốc, gạo lứt, lúa kiều mạch, lúa mỳ chứa nhiều xơ hơn cơm trắng , bánh mỳ, bún. Nếu bạn không đủ chất xơ thì uống thuốc chứa xơ như Mutacil
-Nên ăn trái cây nguyên hơn là uống nước vắt (vì có xơ )
-ăn thịt có màu trắng và đồ biển
-Cá thu cá ngừ halibut, hồi cá trích nục đều là chọn lựa tốt
-nên lạng mỡ vứt đi , đọc kỷ bảng phân chất trên nhãn hiệu tránh loại dầu có nạp hydrogen
-chọn loại mỡ tốt, dầu oliu, dầu phụng, dầu canola đều tốt hơn shortening, margarine bơ dừa và dầu cọ.Nên ăn ít thức ăn từ sữa chưa lọc béo , kem, và thịt có màu đỏ.

Bạn hãy tự làm lấy thức ăn cho bạn:

- Thức ăn tại tiệm hay thức ăn nhanh và đóng hộp thường chứa nhiều mỡ xấu cùng muối. Nếu bạn tự nấu được thức ăn thì tốt cho sức khỏe hợn Nên bới những thức ăn tốt cho sức khỏe mà bạn nấu tới nơi làm việc dùng trưa hay cho bữa lỡ. Điều này còn tiết kiệm thêm tiền bạc cho bạn ./.

updates 30/11/2025 by Đinh trọng Phúc 

Translation from The Pacific Free Clinic PFC Stanford University
October 1st 2010
 Đinh trọng Phúc chuyển ngữ