TRÁI THẬN VÀ ĐƠN VỊ LỌC NHỎ NHẤT NEPHRON
Chào bạn đọc
Lục phủ ngũ tạng, cơ quan nào cũng là người bạn chí cốt trung thành hay thậm xưng hơn đó là "nô lệ" trung thành cho chúng ta.
Có cường điệu chăng khi người ta tính ra trái tim ta đập khoảng 100,000 nhịp đập mỗi ngày (cho người bình thường non 70 nhịp tim/ phút) và như vậy có chừng 2.5 tỷ nhịp trong một đời người nếu sống trung bình 70 tuổi!
Rồi ta nghĩ thêm, trung bình một người lớn có chưng 5,6 lít máu luân lưu tuần hoàn trong cơ thê và trái tim ta đã bơm đẩy cho ta một lượng máu tính chung là 1,000,000 barrels (158 triệu lít) tuần hoàn luân lưu trong 1 đời người. Số dung tích luân lưu tổng cộng máu đó có thể đổ đầy 3 thùng loại Super Tank -thứ thùng chứa lớn nhất...
Những con số mà cá nhân chúng ta ít ai nghĩ tới và khi tính toán theo con số toán học thì quả thật "công ơn" người "nô lệ" trong bản thân ta quá vĩ đại, quá lớn!
Bệnh thận mãn tính (chronic kidney disease-CKD) thông thường phá triển khá chậm và cho ít triệu chứng ban đầu cho ta đề phòng. Sự phát triển bệnh lý chậm như thế khiến nhiều người không đề phòng được chứng THẬN MÃN TÍNH (CKD) cho đến khi căn bệnh bắt chúng ta phải đi đến tình trạng LỌC MÁU hay ngay cả THAY THẬN để sống còn.
Như thế ngay từ lúc ban đầu bạn mắc chứng tiểu đường bạn phải đi kiểm soát đều đặn về THẬN. Điều này khá đơn giản cho bác sĩ thời gian đầu tiên do chỉ khám nghiệm MÁU và THỬ NƯỚC TIỂU mà thôi. Đi thử dò về bệnh thận sớm để nhận ra CKD càng sớm chừng nào tốt chừng đó do chữa trị đầu tiên sẽ sớm có công hiệu hơn là đến tình trạng trễ tràng phải LỌC MÁU hay THAY THẬN
Bệnh Thận Mãn Tính xảy ra khá thông thường với ai mắc chứng tiểu đường. Tỷ lệ 1 trên 3 người mắc tiểu đường thường gặp phải CKD. Tất cả HAI loại bệnh tiểu đường TYPE 1 và TYPE 2) đều đưa đến bệnh thận mãn tính CKD
theo National Kidney Foundation (NKF) thì có tới 37 triệu người lớn tại Mỹ mắc phải chứng đau thận kinh niên CKD. Đi theo dõi và khám phá ra bệnh sớm có thể giúp ta rất nhiều. Bệnh tim là nguyên nhân hàng đầu của ca tử vong cho những ai mắc chứng thận kinh niên. Cũng theo cơ quan này Tiểu Đường và Cao Máu là 2 nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh thận kinh niên. Tương quan qua lại thì bệnh thận kinh niên cũng gây ra cao máu (high blood presure/ hypertension)
TẠI SAO TIỂU ĐƯỜNG GÂY RA BỆNH THẬN
Mỗi trái thận của chúng ta được cấu tạo từ hàng triệu bộ lọc rất nhỏ gọi là nephrons. Mỗi trái thận người lớn có khoảng 1 triệu nephrons. Do lượng đường cao trong máu như thế theo thời gian nó làm hỏng các mạch máu ở thận cũng như phá các nephron nói trên khiến thận không còn hoạt động tốt như bình thường. Nhiều người mắc bệnh tiểu đường dĩ nhiên hay bị song song chứng huyết áp cao (hypertension), hai chứng này đều gây hại cho thận.
Bệnh thận mãn tính có nhiều thời gian để phát triển và cái khó là it dấu hiệu hoặc triệu chứng sớm nào trong giai đoạn đầu cho ta đề phòng. Chúng ta sẽ không biết mình bị CKD trừ khi có bác sĩ khám thường xuyên cho bạn.
LÀM SAO CHÚNG TA GIỮ TRÁI THẬN MẠNH KHỎE
Hai trái thận quả thật là hai người bạn mệt nhoài phục vụ cho thân thể chúng ta nếu ta nghĩ đến nhiệm vụ của hai người bạn này mỗi ngày phải lọc tới 200 lít máu cho ta. Nếu dung lượng trung bình người lớn khoảng 5 lít máu thì hai người bạn này phải lọc tới 40 vòng tuần hoàn máu qua thận để cho ta không còn cặn bã nào trong máu. Nói thế chúng ta cũng không phụ các cơ quan khác. Từ tim phổi gan ...cho đến da thịt...chúng là người bạn trung thành nhất trong đời ta.
Bạn có thể giữ thận làm việc tốt và có sức khỏe cho chúng bằng cách cố gắng GIỮ LƯỢNG ĐƯỜNG MÁU TỐT, HUYẾT ÁP TỐT (dưới 140/90) VÀ LƯỢNG CHOLESTEROL TỐT (cholesterol xấu LDL dưới 100mg/DL- cholesterol tốt HDL phải trên 40mg/DL)
Giữ được điều này rất quan trọng do nó còn giúp ích cho trái TIM chúng ta được khỏe cũng như bảo vệ cho mạch máu chúng ta. Cao đường, cao máu cao cholesterol là nguyên nhân hàng đầu gây BỆNH TIM và ĐỘT QUỴ
TIỀN TIỂU ĐƯỜNG (prediabetes) và BỆNH THẬN
Nếu chúng ta bị tiền tiểu đường, hành động ngăn ngừa tiểu đường loại HAI là bước quan trọng để ngừa bệnh thận. Nghiên cứu cho thấy thừa cân lượng có nguy cơ mắc tiểu đường loại HAI cao hơn như thế chúng ta nên làm sao giảm 5 cho tới 7% trọng lượng cơ thể mình (10 đến 14 pound cho ai cân nặng 200 pound). Muốn vậy ta phải ăn uống lành mạnh và tập thể dục thể hình khoảng 150 phút ít nhất cho mỗi tuần lễ. Thay đổi cách sống cũng giúp chúng ta chống được tiểu đường loại HAI
TIỂU ĐƯỜNG LOẠI 2 LÀ GÌ?
Ngang đây chúng ta cũng cần nhắc Tiểu Đường loại HAI là gì?
Chúng ta biết, insulin là hormone do tụy tạng tạo ra. Nó là “chìa khóa” giúp đường vào máu rồi thâm nhập vào từng tế bào trong cơ thể chúng ta để tạo ra năng lượng hàng ngày. Khi các tế bào chúng ta phản ứng ‘bất bình thường’ với insulin tức còn gọi là KHÁNG INSULIN đó là lúc chúng ta mắc tiểu đường loại HAI (type 2 diabete). Tụy tạng chúng ta lúc này càng cố tạo ra nhiều insulin hơn để kích động tế bào phản ứng cho đến lúc KHÔNG CÒN THEO KỊP, từ đó lượng đường trong máu của chúng ta càng lúc càng cao hơn (từ tiền tiểu đường cho đến tiểu đường chính thức). Lượng đường máu cao theo ngày tháng gây ra bệnh tim, giảm thị lực, bệnh thận và những chứng khác.
CÁC DẤU HIỆU SUY THẬN
LỌC MÁU RA SAO?
Thận của chúng ta thường lọc và loại bỏ các chất thải và chất dư thừa ra khỏi máu. Lọc máu tại viện là một phương pháp thay thế một số chức năng của thận, nếu thận bị suy hoàn toàn. Bệnh nhân phải tới bệnh viện và được giúp sử dụng máy để lọc và làm sạch máu. Không ai muốn tình trạng đau khổ này cả, nhưng khi waiting list bản danh sách chờ thay thận chưa có thì ta phải tới lọc máu hai hay ba lần hàng tuần thôi.
Mỗi lần như thế máu bạn được y tá bơm từ từ ra khỏi cơ thể bạn. Máu này qua « thận nhân tạo » để lọc theo phương pháp của họ. Máu hoàn chỉnh xong được bơm vào cơ thể bạn.
Quá trình chạy thận nhân tạo diễn ra như thế nào?
Nghĩ đến việc phải châm kim nhiều lần một tuần có thể khiến bạn lo lắng lắm. Nếu bạn lo sợ về điều này hoặc sợ kim tiêm, bạn có thể được bôi thuốc tê vài giờ bôi gây tê vài giờ trước khi chạy thận, hoặc tiêm thuốc gây tê tại chỗ để làm tê vùng kim tiêm. Thuốc gây tê có thể gây "cháy" hoặc "nóng rát" lúc đầu nhưng chỉ kéo dài vài giây thôi. Sau đó có một ống chuyên dụng sẽ được gắn vào kim, sau đó được kết nối với máy chạy thận.
Bạn cần ngồi hoặc nằm trong suốt quá trình lọc máu. Cần khoảng 4 giờ mới xong một lần lọc máu như thế. Nhưng có người lâu rồi quen do mỗi tuần tới 3 lần lọc máu nên họ có thể đọc sách, ngủ, nghe hay xem máy tính đem theo. Lượng máu đi ra và lọc xong điều hòa cân đối nên bạn không chóng mặt và cảm giác máu bị ồ ạt rút ra.
Lọc máu có thể được thực hiện tại bệnh viện hay các clinic có chức năng lọc máu độc lập. Nơi nào cũng có y tá và chuyên viên bác sĩ cả; Lọc máu tại nhà yêu cầu bạn hoặc người khác phải học cách sử dụng máy./.
Diabetes and Chronic Kidney Disease | CDC
*National Kidney Foundation
Chronic kidney disease (CKD) - Symptoms, causes, treatment | National Kidney Foundation
* NOVA AMAZING HEART FACTS
.jpg)
No comments:
Post a Comment